Özel yazılım projelerinde zorluk çoğu zaman koddan değil, kodlamaya başlamadan önce verilen kararlardan doğar. Aşağıda sık karşılaşılan altı hatayı ve projeyi korumanın yollarını derledik. Sürecin genel işleyişi için: Özel yazılım geliştirme süreci nasıl işler?
1. Kapsamı belirsiz bırakmak
"Bize bir CRM lazım" bir kapsam değil, bir başlıktır. Kapsam belirsiz kaldığında her yeni fikir projeye eklenir, takvim ve bütçe kayar, teslimde iki taraf farklı bir ürün bekler.
Çözüm:
- Yazılımı kimlerin kullanacağını ve her birinin hangi işi yapacağını yazın.
- Olmazsa olmaz özellikleri "sonra da olur" listesinden ayırın.
- Teklifte neyin kapsam dışında kaldığını sorun.
Örneğin "teklif modülü" yerine "satış temsilcisi müşteri kartından teklif hazırlar, yönetici onaylar, onaylanan teklif müşteriye PDF olarak gider" yazmak, hem fiyatın hem takvimin gerçekçi olmasını sağlar. Geliştirme, teklifte belirlenen kapsama göre yapılır; sonradan çıkan ihtiyaçlar ek geliştirme olarak planlanır.
2. Mevcut süreci yazılıma birebir kopyalamak
Kâğıtta ya da Excel'de oluşmuş alışkanlıkları ekran ekran yazılıma taşımak, verimsizliği de taşır. Yazılım, gereksiz bir onay adımını ya da çift veri girişini daha hızlı yapmaktan öteye geçemez.
Çözüm: Ön görüşmede "bugün nasıl yapıyoruz?" sorusunun yanında "hangi adım gereksiz?" sorusunu da konuşun. Örneğin bir formun üç ayrı kişi tarafından üç ayrı dosyaya işlenmesi, yazılımda tek bir kayıt ve tek bir onay adımına dönüşebilir.
3. Entegrasyonu sona bırakmak
Muhasebe, ERP veya e-ticaret sistemiyle bağlantı projenin sonunda düşünüldüğünde, karşı sistemin bağlantı imkânlarının sınırlı olduğu geç fark edilebilir. Bu da ya takvimi uzatır ya da elle veri aktarımına geri dönülmesine yol açar.
Çözüm: Kullandığınız bütün sistemleri ilk görüşmede listeleyin. Bağlantı imkânları bu aşamada incelenir ve teklife yazılır; bağlantılar API ve webhook ile kurulur. Müşterilere WhatsApp'tan bildirim gitmesi isteniyorsa bu da bir entegrasyondur: Veri Merkezi, Tech Provider olarak WhatsApp Business API'yi sisteminize bağlar. Bu ihtiyacı da kapsamda baştan belirtin; çalışma prensibi için WhatsApp Business API nasıl çalışır? yazısına bakabilirsiniz.
4. Veri geçişini planlamamak
Yeni sistem, eski sistemdeki veriyle anlam kazanır. Hangi verinin taşınacağı, ne kadar geriye gidileceği ve verinin kim tarafından temizleneceği belirlenmezse yayın günü boş bir yazılımla karşılaşılır.
Aynı müşterinin iki farklı yazımla kayıtlı olması, eksik telefon numaraları ya da karışık tarih biçimleri, yeni sistemde raporların yanlış çıkmasına yol açar.
Çözüm: Taşınacak veriyi ve sorumlusunu kapsamın bir parçası yapın; temizliğe yayından önce başlayın.
5. Bakımı ve sahipliği düşünmemek
Yazılım yayına alındığında iş bitmez: Kullanım başladıkça yeni ihtiyaçlar çıkar, bağlı sistemler değişir, sunucunun bakımı gerekir.
- Yayından sonra yeni ihtiyaçlar için ek geliştirme yapılabilir; talepleri dağınık mesajlar yerine tek bir listede toplayın.
- Yazılımın çalışacağı sunucunun kimde olacağını ve bakımını kimin yapacağını baştan netleştirin.
- Kaynak kod konusunu proje başında konuşun: Kaynak kod Veri Merkezi'nde kalır; teslim talebi projeye özel olarak ayrıca fiyatlandırılır.
6. Kullanıcıları sürece katmamak
Yazılımı her gün kullanacak kişiler sürece dahil edilmediğinde, ortaya teknik olarak doğru ama pratikte kullanılmayan bir araç çıkabilir.
Çözüm: Her bölümden en az bir kullanıcıyı ihtiyaç belirleme ve deneme aşamalarına katın; yayından önce gerçek verilerle deneme yapın. Kullanıcılar ilk günden işlerini kolaylaştıran ekranlar gördüğünde eski yöntemlere dönme ihtiyacı azalır.
Özet
Kısa kontrol listesi: yazılı kapsam, sadeleştirilmiş süreç, baştan konuşulan entegrasyon, planlı veri geçişi, belirli bakım sorumluluğu ve sürece katılan kullanıcılar. Bu altı başlık netse proje, görüşmede konuşulan ihtiyaca sadık kalır. Geliştirdiğimiz sistemler için Size Özel Yazılım sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Proje sırasında yeni bir özellik eklemek istersem ne olur?
Geliştirme, teklifte belirlenen kapsama göre yapılır. Kapsam dışı bir ihtiyaç ortaya çıkarsa ayrıca değerlendirilir ve ek geliştirme olarak planlanır.
Yayından sonra ek geliştirme yapılıyor mu?
Evet. Yayından sonra yeni ihtiyaçlar için ek geliştirme yapılabilir; kapsamı ve fiyatı ihtiyaca göre belirlenir.
Ön görüşmeye nasıl hazırlanmalıyım?
Kullandığınız yazılımları, işi bugün nasıl yaptığınızı ve en çok zaman kaybettiren adımları not almanız yeterlidir. Görüşme ücretsizdir ve bağlayıcı değildir.
